Bankiers

div-128-bonus

Bankiertje bashen is een populair tijdverdrijf geworden. Best begrijpelijk gezien hetgeen sinds 2008 allemaal over ons heen is gekomen. Best begrijpelijk ook omdat sommige bankiers echt werkelijk niets lijken te hebben geleerd en omdat ze geen enkel gevoel lijken te hebben bij de manier waarop er in de maatschappij tegen heen wordt aangekeken.

De discussies over bankiers gaan echter steeds over de ethische kant van de zaak. Zelfs Tweede Kamerleden vinden het in een parlementaire enquête belangrijk om te weten of betrokkenen van de banken zich niet schamen. Wat ik in alle verhalen zie is een sterk moralistische inslag en de verwachting dat er iets zou kunnen veranderen als je mensen op hun moraal aanspreekt. Ook al lijkt dat nu al niet te werken. Van inkeer is bij betrokkenen nauwelijks sprake.
Wat ik mis is de logische component van de problematiek. Veel gedrag is te verklaren uit onderliggende werk- en denkwijzen.
Ja natuurlijk, je kan morele bezwaren hebben tegen bonussen, wat echter belangrijker is, dat is dat het hanteren van bonussen bepaald gedrag afdwingt. Daarnaast geldt dat een bonuscultuur juist het soort mensen trekt dat bij de banken in overmaat aanwezig is. Ik zal dit kort toelichten.

De meeste mensen zijn intrinsiek gemotiveerd om goed te presteren. Zulke mensen hebben geen bonussen nodig om goed te presteren. Wat onverlet laat dat zij het zullen waarderen wanneer zij zo nu en dan, individueel en/of collectief, iets extra?s krijgen voor goed presteren.
Het koppelen van bonussen aan concrete prestaties leidt er altijd toe dat mensen die van die bonussen kunnen profiteren er vrijwel alles aan zullen doen om de indicatoren waaraan de bonus is gekoppeld te beïnvloeden. Voor meer toelichting en wat voorbeelden, ga naar mijn weblog (http://www.markensteijn.com/blog/) en klik rechts de tag ?prestatiebeloning? aan. Het bredere bedrijfsbelang wordt dan ondergeschikt gemaakt aan het privébelang. Ook als dit schadelijk is voor een bedrijf, dan wordt toch zo gehandeld dat de bonus veilig wordt gesteld. Persoonlijk voelen betrokkenen nooit de ellende van wat ze aanrichten, ze delen in de pro?s als ze het ?goed? doen volgens hun indicatoren, maar ze delen niet in de pijn als het fout gaat (tenzij het natuurlijk zo fout gaat dat ze hun baan verliezen).

Intrinsiek gemotiveerde mensen zien in zo?n organisatie dat wat er gebeurt niet goed is, niet in het belang van het bedrijf is. Zij zullen wellicht weerstand bieden. Of ze gaan overstag en gaan mee in de cultuur van eigenbelang. Hun intrinsieke motivatie verdwijnt naar de achtergrond. De heersende cultuur in zo?n omgeving zal altijd die van het graaien zijn. Mensen die zich hier prettig bij voelen blijven hangen en stromen in, mensen die dit met afkeer vervult verdwijnen of kiezen liever een andere werkgever.

Bonussen gekoppeld aan specifieke prestaties en dan ook nog op relatief korte termijn, leiden vrijwel altijd tot ellende. De werk- en denkwijze die horen bij de bonuscultuur bewerkstelligen gedrag dat niet in lijn ligt met de oorspronkelijke ideeën achter de doelstellingen. Zolang dat stelsel niet wordt gewijzigd, blijft het bijbehorende gedrag ongewijzigd. Met morele afkeuring misprijs je slechts het al te menselijke. Het menselijke waaraan individuen soms ten prooi vallen.
Wat hen overigens niet tot slachtoffer maakt, wat hun verantwoordelijkheid niet wegneemt.
De gelegenheid maakt de dief. En: hij die steelt is daar toch echt zelf verantwoordelijk voor!

Lees ook: Rent seeking.

Kommentieren ist momentan nicht möglich.