Allemaal parasieten

div-013-parasietenHet leek me aardig om eens naar organisaties te kijken door een analogie te trekken met parasieten en epifyten.

Even voor het begrip:

Parasieten zijn organismen die leven ten koste van een ander organisme. Ze leven op of in een gastheer en onttrekken hun voeding aan het organisme van hun gastheer. Parasieten onttrekken hun voedsel aan hun gastheer, maar zonder dat dit tot de dood van de gastheer leidt. Organismen die wel leven ten kosten van het leven van hun gastheer zijn parsitoïden.

Epifyten leven ook op gastheren, maar onttrekken hun voedsel niet aan de gastheer.

In ons dagelijks taalgebruik hanteren we de term parasiet voor mensen die op anderen teren. Parasiet heeft voor ons een negatieve bijklank.

Ik wilde dan ook een analogie bedenken waarbij parasiet stond voor die mensen die maximaal hun eigenbelang nastreven ten koste van de organisatie. Epifyten zouden dan die mensen zijn die hun doelen in overeenstemming met de doelen van organisatie brengen, die in een symbiose met de organisatie waar ze deel van uitmaken samenleven waar ze beiden voordeel bij hebben.

Maar, bedacht ik, iedere werknemer leeft op kosten van zijn organisatie. Hij onttrekt voeding (geld) aan de organisatie om er van te leven. Alleen niet zoveel geld dat de organisatie er van sterft. Dat beeld klopt aardig, organisaties maken winst. In de kosten van een organisatie zit de voeding die zij afstaat aan haar werknemers. Daarnaast gaat er ook voeding naar andere zaken die voor een organisatie noodzakelijk zijn voor overleving. Uiteindelijk is er sprake van een positieve symbiose zolang er winst is. Want zowel de werknemer als de organisatie wordt beter van de samenwerking.
Als je dit beeld gebruikt voor mensen in een organisatie, dan zijn eigenlijk al die mensen parasieten. We vertonen allemaal parasitair gedrag! Pfuh, dat klinkt onaangenaam, nietwaar.

Toch even verder gaan met die analogie. Er zijn werknemers (ook het topmanagement is veelal werknemer van de organisatie) die alleen hun eigenbelang nastreven. Rent seekers doen er alles aan om uit de organisatie te trekken wat binnen hun bereik ligt. Zelfs al leidt dat tot de dood van of tot verminderde overlevingskansen voor organisaties. In onze analogie zijn dat dus geen parasieten, maar parasitoïden.

Kennen organisaties dan ook epifyten. Ja, dat zijn dan denk ik die mensen en organisaties die meeliften op het succes van een ander. Snelle volgers, bijvoorbeeld. Ofwel, zij die zien dat een organisatie ergens heel succesvol mee is, en die dan een variant daarop gaan uitventen. Niks mis mee, maar je zou het ook negatief uit kunnen leggen. Zij profiteren van het succes, de inventiviteit en de inspanning van anderen. In dagelijks taalgebruik: parasieten. Jakkes, nu wordt het wel heel ingewikkeld.

Van mijn op voorhand bedachte analogie blijft dus niets over.

We zijn allemaal parasieten!

Tags: , ,

One Response to “Allemaal parasieten”

  1. pieter zegt:

    Er zijn ook “dieren”die bijvoorbeeld hun gastheer schoon maken. Ze leven van het afval van de gastheer. Die mensen en organisaties zijn er ook. Daar worden beide beter van (=symbiose).
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Poetsvissen.

    Wat dacht je van Nemo (http://nl.wikipedia.org/wiki/Clownvis)? De annemoon beschermt de clownvis met zijn tentakels. De clownvis beschermt de annemoon door parasieten op te eten die schadelijk zijn voor de annemoon.

    Heeft een risicoanalyst ook dergelijke relaties?