Chaostheorie, wat kan je er nou eigenlijk mee?

chaos-doelen

He introduced nonlinearities, small effects that can lead to severe consequences, an idea that later became popular, perhaps a bit too popular, as chaos theory. What’s so poisonous about this popularity? Because PoincarĂ©’s entire point is about the limits that nonlinearities put on forecasting; they are not an invitation to use mathematical techniques to make extended forecasts. (Bron: The Black Swan, Nassim Nicholas Taleb)

Taleb noemt in het voorgaande citaat, haast terloops, de chaostheorie “misschien iets te populair”. Hij heeft een punt. Toen ik eens ging googelen kwam ik teksten tegen die weliswaar gebaseerd waren op aspecten uit de chaostheorie, maar die er op zijn zachtst gezegd nogal vrij mee om gingen. Bijvoorbeeld teksten die domweg als uitgangspunt nemen dat chaos goed is, zonder enige valide onderbouwing waarom dat zo zou zijn.

Chaostheorie heeft op velen de aantrekkingskracht van het geheimzinnige. De theorie zweeft nog enigszins. Dat zwevend karakter trekt mensen kennelijk aan. Het lijkt erop dat mensen het door hen aanbeden concept van chaos, doordat het aanbeden is, onbewust en automatisch positieve eigenschappen toekennen. Ze benaderen het niet als iets feitelijks, als een kennisgebied, als een fenomeen, maar als een heilige graal. En die graal, die wil je hebben. Tja, “chaos is goed”, daar hebben we weinig aan. Het is ook gemakkelijk onderuit te halen (zie: stabiliseren en dynamiseren).

Enkele teksten die ik over chaostheorie heb gelezen zijn beschrijvend van aard. Het is boeiende materie, maar het geeft geen handvatten voor dagelijks gebruik. Chaostheorie is een verklaringskader waarmee je complexe fenomenen beter leert begrijpen. Dat is het nut van chaostheorie. Het biedt ons een basis voor het begrijpen van complexe fenomenen.

Lastig aan chaostheorie is dat juist de inzichten die vanuit chaostheorie zijn ontstaan veel bestaande inzichten en zekerheden op losse schroeven hebben gezet. Chaostheorie impliceert dat ons vermogen om zaken te voorspellen beperkt is. Kleine afwijkingen in een patroon kunnen tot totaal andere uitkomsten leiden. Er gebeuren altijd dingen die we niet hadden voorzien en die niet te voorzien waren waardoor het eigenlijk onmogelijk is om voorspellingen op lange termijn te doen, om de gevolgen van ons handelen te voorzien en dus om juist te handelen.
Dat is een waardevol inzicht, maar het helpt ons helaas nauwelijks in onze dagelijkse praktijk.

Kortom, wat heb je nou aan chaostheorie? Niet zoveel. Het geeft geen extra houvast aan je handelen. Handelen heeft altijd een doel, of jouw handelen bijdraagt aan dat doel is onzeker. Hoe complexer de omgeving van jouw handelen, hoe onzekerder het is. En dat ligt niet eens aan jou! Ach, al geeft het geen houvast, misschien geeft het dan op zijn minst enige troost?!

Boekbespreking van The Black Swan.

Tags: , ,

Comments are closed.