Intrinsieke beloning

Eerder schreef ik op dit weblog een stukje over rent-seeking. Mensen vinden dat ze op basis van hun functie bepaalde voordelen naar zich toe mogen trekken. In omgevingen waar veel met bonussen en prestatiebeloning wordt gewerkt zie je dit effect het meest. Enerzijds doordat zo’n omgeving mensen trekt die hier op uit zijn, mensen die werken vooral zien als een manier om fortuin te vergaren, mensen die ook schaamteloos bonussen innen door prestaties te behalen die eigenlijk op dat moment niet meer in het belang van het bedrijf zijn. Anderzijds doordat bedrijven die de nadruk leggen op beloning gekoppeld aan prestaties dit gedrag versterken. Het bedrijf gaat er vanuit dat medewerkers optimaal presteren als zij daar persoonlijk voordeel bij kunnen behalen. Als je daar vanuit gaat, dan moet je niet verbaasd zijn als medewerkers vervolgens rücksichtslos gaan voor dat persoonlijke voordeel.

Vakmensen, echte vakmensen zijn vaak sterk inhoudelijk gedreven. Vakmensen gaan voor een mooi inhoudelijk resultaat. Dat schenkt hen genoegen. Zij worden intrinsiek beloond door het werk dat ze verrichten. En, natuurlijk, ook zij zullen een redelijk salaris en redelijke arbeidsvoorwaarden verwachten. Maar, hun plezier en eer halen ze uit hun werk. Vakmensen presteren optimaal op basis van die intrinsieke beloning. Voor hen zijn prestatiebeloningen niet nodig.

Ga je het presteren van vakmensen beoordelen en belonen op basis van allerlei meetbare criteria die tamelijk los staan van de vakinhoud, dan heb je een grote kans dat deze mensen juist motivatie verliezen. Als je beloningen aan prestaties gaat koppelen dan gaan ook de vakmensen zich anders gedragen. Als mensen ergens beter van kunnen worden, dan gaan zij zich daarnaar gedragen. Ze zullen zo gaan handelen dat ze de bonus binnen halen. Mensen zijn tegen die verleiding zelden bestand. Waar mensen zich richten op de bonus, daar zal dit de overhand krijgen boven de bevredigende werking van intrinsieke beloning. In het ergste geval wordt het “systeem” van intrinsieke beloning verwoest.

Waar “denken” en “doen” gescheiden zijn geraakt, daar krijgt het management de overhand. Dit geldt zeker daar waar binnen organisaties gesproken wordt over het “primaat van de lijn”. Carrièreperspectief ligt bij dat soort organisaties vaak uiteindelijk alleen nog in een keuze om het management in te gaan. De salarissen van managers liggen steevast hoger dan die van hun medewerkers. De bonussen die managers kunnen verdienen zijn voor gewone medewerkers niet weggelegd. Eigenlijk toont een organisatie waar dit zich sterk doorzet minachting voor haar vakmensen.

Ik heb het al vaker gezegd, organisaties verdienen geen geld met management, maar met producten of diensten die door klanten worden afgenomen. Bedrijven drijven altijd op inhoud. Het lijkt of menig manager dat intussen totaal vergeten is. Het is tijd voor herwaardering van vakinhoud, van vakmensen en van intrinsieke beloning.

Tags: , , , ,

Comments are closed.