Managers, maar dan echte, Henry Mintzberg

9789055943760-95Gelezen Henry Mintzberg, Managers, maar dan echte (Managers not MBA’s)

Dit boek bestaat uit twee delen. Het eerste deel heet “Geen MBA’s“. Hierin worden alle bezwaren tegen MBA-opleidingen en tegen de praktijk van MBA’ers behandeld. Het tweede deel heet “De vorming van managers”. Dat geeft de inhoud aardig weer. In dit deel wordt een alternatief geschetst voor een andere manier van opleiden van managers.

Het eerste deel van het boek is voor de meeste lezers het meest interessant, het tweede deel gaat in mijn ogen mank door de zeer kostbare uitwerking van het door Mintzberg geschetste alternatief. Hij heeft een opleiding verspreid over vier werelddelen ontwikkeld. Hartstikke mooi, voor wie dat mee mag maken, maar voor vele organisaties een onbereikbaar, want onbetaalbaar, alternatief.

Het eerste deel van het boek bevat veel terechte constateringen die mij uit het hart gegrepen zijn. Wellicht verbaasd dit u, omdat ik zelf ook een MBA heb gevolgd.
Begrijpelijk, maar wel uit te leggen. Eén van de constateringen die Mintzberg doet is dat het helemaal verkeerd is om mensen uit de schoolbanken voor manager op te leiden. Dat is wat er op veel dagopleidingen gebeurt. Ik ben het ook hier met Mintzberg eens. Zelf heb ik mijn MBA pas gevolgd toen ik al ongeveer 9 jaar werkte. De door mij gevolgde MBA gaf bovendien veel aandacht aan vaardigheden, iets wat Mintzberg in de meeste MBA-opleidingen node mist.

Dat brengt mij gelijk bij een van de inzichten van Mintzberg. Hij constateert dat management opgevat kan worden als wetenschap (wat in veel MBA’s gebeurt), als ambacht en als kunst. Hij stelt daarover: “Duidelijk is dat effectief management niet zonder alledrie kan. Ze hoeven niet volmaakt met elkaar in evenwicht te zijn, maar moeten op zijn minst elkaar versterken. In figuur 4.1 zijn de stijlen op elk van de polen dan ook negatief geformuleerd. Narcistisch bij kunst: kunst om de kunst; ongeïnspireerd bij ambachtelijkheid: de manager gaat nooit verder dan zijn ervaring reikt; en calculerend bij wetenschap: mogelijke ontmenselijking van relaties.”

mintzberg-figuur-4.1

Teveel wetenschap en dus te weinig aandacht voor vaardigheden en ervaring leiden tot heroïsch leiderschap, tot het idee van hoog verheven managers, die helemaal alleen bepalend zijn voor het wel en wee van een organisatie. MBA’ers hebben nogal last van het idee dat ze heel bijzonder zijn. Mintzberg daarover: “Na afloop beschouwen de deelnemers zich als leden van een gewijde kaste”. Mintzberg is niet mals over MBA-opleidingen.

“De business schools zijn in een aantal opzichten de weg kwijtgeraakt. Ze beweren managers op te leiden, maar leveren in plaats daarvan stafspecialisten af die een disfunctionele managementstijl tentoonspreiden. Ze zijn bedoeld als instellingen van doorwrocht wetenschappelijk denkwerk, maar laten zich steeds sterker leiden door reclameachtige hypes. Ze behoren te worden geprezen om hun nadenkendheid, maar apen elkaar vaak onnadenkend na.”

Als je beschouwt wie er geschikt worden geacht om van prille studenten managers (Mintzberg maakt overigens geen onderscheid tussen leiderschap en management. Hij vindt wel dat management zonder leiderschap ondenkbaar is) te maken, dan zit daar ook iets geks in. Mintzberg:

“Je kunt aan een gerenommeerde business school docent worden, door te bewijzen dat je een goed onderzoeker bent. Daarna word je dankzij publicaties in wetenschappelijke tijdschriften geschikt bevonden om de leiders van morgen te blijven opleiden. Inderdaad een merkwaardig systeem!”

De MBA’s zijn gericht op harde zaken. Die zaken zijn echter doorgaans helemaal niet zo hard als mensen wel denken. Nog een citaat:

“Veel belangrijke informatie wordt nooit tot hard feit. De gezichtsuitdrukking van een klant, de sfeer in de fabriek, de intonatie van een overheidsfunctionaris – dit alles kan voor de manager wel, maar voor het formele systeem geen informatie zijn. Hoewel harde gegevens informatief kunnen zijn voor het intellect, is het voornamelijk de zachte informatie die wijsheid doet ontstaan.”

Studenten zonder ervaring hebben geen besef van de zachte feiten waar ze in de praktijk mee zullen moeten leren omgaan. Ze kunnen, juist omdat ze ervaring missen, zachte zaken niet plaatsen en er niet mee omgaan. Sterker, ze hebben er eigenlijk een hekel aan. Ze beseffen domweg niet dat de werkelijkheid ingewikkelder in elkaar zit dan de harde feiten schijnbaar tonen. Mintzberg citeert een onderzoek (de noot gaf geen duidelijkheid over de oorspronkelijke bron):
“Voor studenten moet alles klip en klaar zijn, ze hebben een hekel aan alles wat warrig en complex is. Ze willen zich concentreren op essenties, en daarbij staat het echte leven alleen maar in de weg.” Hij verwacht dat dit verandert wanneer “deze studenten ervaring gaan opdoen”

Dit geeft in essentie weer waarom mensen zonder ervaring het verkeerde leren.

“Managers, maar dan echte” is ondanks de wijdlopigheid van Mintzberg’s beschrijvingen, zeer lezenswaardig. Voor mensen in de praktijk is vooral het eerste deel van waarde. Er worden nogal wat valkuilen behandeld waar managers inlopen.

Dit boek op managemenboek.nl en op bol.com

Tags: , , ,

Comments are closed.