De verstoorde mierenhoop

De_menselijke_mierenhoop

U heeft dat vroeger vast ook weleens gedaan. Een beetje porren in een mierenhoop en vervolgens kijken wat er gebeurt. Er ontstaat onmiddellijk allerlei activiteit. Vechtmieren komen in stelling en werkmieren beginnen vrijwel onmiddellijk met het herstel.
Gezien de omvang van de mierenhersenen volstaat kennelijk een klein brein met eenvoudige “instructies” om dit op gang te brengen.
Een mierenhoop functioneert als een organisch geheel. Activiteiten worden als vanzelf door allerlei individuele mieren opgepakt en uitgevoerd. Een externe prikkel leidt op individueel niveau tot handelen, zonder dat er sprake is van enig centraal commando.

Ik mijmer wat weg…

Neem dan onze “moderne” organisaties. Er zijn er nogal wat die op ieder niveau prestatie-indicatoren hebben vastgelegd. Daarmee zijn de individuele doelstellingen van een ieder vastgelegd. Vaak zijn daar ook nog beloningen aan gekoppeld. Het effect is verkokering en verstarring. Alle eenheden zijn starre bouwstenen binnen het geheel met geheel eigen doelstellingen. Bij een verstoring zijn die doelstellingen volstrekt niet belangrijk meer. Maar, tegelijkertijd, als iemands beloning ervan afhangt, wat doet hij dan?
Dus: hoe reageren dergelijke organisaties op verstoringen?
Niet.
Of: traag.

Bedrijven kennen een corrigerende invloed van de markt, waardoor ze wel moeten reageren op verstoringen en dat ook (uiteindelijk) wel zullen doen, anders gaan ze ten onder.
De overheid kent dergelijke corrigerende mechanismen niet. Ziedaar, een van de oorzaken voor de wijze waarop de overheid functioneert.

Ik mijmer verder…

Oh ja, en het opstellen van KPI’s (Kritische Prestatie Indicatoren), dat past alleen in organisaties waar het geloof in de mogelijkheden van een centraal commando nog volop tiert. Het toont een onverwoestbaar geloof in maakbaarheid. In een turbulente onvoorspelbare wereld is dat geen factor voor succes.

Nog een mijmering…

Wie gelooft dat militairen nog wel geloven in een volledig gecentraliseerd commando, wel, die komt bedrogen uit (lees: “The Winner Takes It All. Of…???“). Het Irak van Saddam Hoessein had zo’n gecentraliseerd commando. Alles liep keurig via de hiërarchische bevelslijnen. Tot de internationale coalitie in de golfoorlog de communicatielijnen van het Irakese leger uitschakelde. Gevolg: niemand wist meer wat er van hem verwacht werd. Je overgeven aan de vijand is onder die omstandigheid geen onverstandige optie. Dat gebeurde massaal.

Laatste mijmering…

Die mierenhoop, die werkt zo slecht nog niet. Konden we de effectiviteit daarvan vertalen naar moderne menselijke organisaties, dan…

Tags: ,

Comments are closed.