De verlichting staat voor rust al 10-0 achter!

In een lang artikel in NRC schreef Bas Heijne laatst over de teloorgang van de verlichtingsidealen (lees: http://www.nrc.nl/nieuws/2011/01/05/bas-heijne-het-populisme-keert-zich-tegen-de-verlichting-niet-geheel-onterecht/).
De vrijheden die we hebben, de democratie, de gelijkgerechtigdheid van iedereen, het zijn allemaal zaken die voortkomen uit de verlichting. Als die verlichtingsidealen worden bedreigd, dan worden onze westerse waarden bedreigd.

Populisten stellen zich teweer tegen verlichtingsidealen. Zij stellen dat we bedreigd worden. Het heet dat wij door de islam bedreigd worden. Om de islam te bestrijden zouden de populisten allerlei wetten, maatregelen en handelingen willen doorvoeren die lijnrecht ingaan tegen onze verlichtingsidealen. Wie daar tegen is wordt voor naïef uitgemaakt.

Populisten zien een bedreiging van buiten die onze waarden bedreigt. Ik zie een bedreiging van binnenuit. Een bedreiging door mensen die bereid zijn onze waarden te offeren om een vermeende bedreiging van buitenaf te pareren.

Als we op de manier van de populisten tekeer gaan tegen anderen, dan weten we zeker dat we onze eigen waarden om zeep zullen helpen.

En toch staan de “verlichten” zwak.

Iedereen kan zich tegenwoordig volledig terugtrekken in een cocon van gelijkdenkenden. De tijd dat iedereen naar Nederland 1 of 2 keek is al heel lang voorbij. Iedereen kan de websites en zenders van zijn keuze kiezen, zonder ooit een ander geluid te horen.
Er is sprake van een sluipende polarisatie. Niet gepland, maar wel ontstaan.

De populistische media schuwen stellige meningen niet. Zij roepen voortdurend moord en brand over alles wat er fout gaat. En jawel, we zijn allemaal mensen, dus er gaat nogal eens iets fout. De populisten vinden fouten niet tolerabel en eisen voortdurend maatregelen. Met veel symboolpolitiek als gevolg.
Het steeds herhalen van negatieve boodschappen en van stellige meningen programmeert het denken (Zoals bijvoorbeeld De Bono dat beschrijft in zijn boeken) van veelvuldige luisteraars. Al die negativiteit voedt en versterkt het onbehagen bij grote groepen mensen

De verlichte media kiezen er voor om verschillende meningen ongekleurd te brengen. In NRC staat een rubriek waarin een Groenlinkser, een VVD’er en een PVV’er om beurten een stukje mogen schrijven. Uiteraard blijft een redactioneel commentaar achterwege. De verlichte media gaan uit van de ontwikkeling van de mens en van zijn denkend vermogen. Iedereen mag zijn eigen mening vormen.
Het achterwege laten van meningen programmeert het denken niet.

Zoals gezegd leven we in een tijd waarin mensen zich kunnen terugtrekken in een wereld van gelijkdenkenden, een wereld waarin zij vrijwel nooit andere geluiden horen, dan de geluiden waar ze zich senang bij voelen. Het resultaat voor de “verlichtingsdenkers” enerzijds en de populisten anderzijds is heel verschillend. Als een “verlicht” persoon een ander geluid hoort, dan wordt hij overdonderd door vele stellige (en nauwelijks of niet onderbouwde) meningen. Als een populist eens per ongeluk langs een andere zender zapt, dan ziet en hoort hij verhalen zonder commentaar. Het ontbreken van meningen is bij de “verlichte media” oorverdovend.
De verlichte hoort regelmatig tegengeluiden. En, hij staat er vaak nog voor open ook.
De populist hoort zelden een tegengeluid. En, “wie zwijgt stemt toe”, dus het ontbreken van een tegengeluid is voor hem een bevestiging. Het onbehagen blijft onweersproken. Het zwijgen klinkt als zijn gelijk.

Het niet uitdragen van meningen, van waarden, vanaf de kant der “verlichten” speelt populisten in de kaart. Het populisme staat alleen daarom al met 10–0 voor!

Het is tijd voor tegengeluiden.

Tags: , , , ,

Comments are closed.