Heilige plattegronden

Wij mensen hebben de neiging meningsverschillen te vertalen in ethische verschillen. Daarbij zijn onze eigen ideeën uiteraard goed en de ideeën van de anderen uiteraard fout. Goed en fout vertalen we als goed en kwaad. Mensen met andere ideeën worden dan vertegenwoordigers van het kwaad. Het kwaad bezorgt ons angstgevoelens, we zien de anderen als bedreigend. Een tamelijk onschuldig meningsverschil kan leiden tot fanatisme en strijd. Strijd die meer kapot maakt en meer ellende veroorzaakt dan dat de oorspronkelijke verschillen ooit rechtvaardigden.

Quinn zegt er in Persoonlijk meesterschap in management het volgende over.

Het potentieel beheersbare verschil tussen conservatieven en liberalen wordt omgezet in een niet beheersbaar verschil tussen goed en kwaad. Vanwege de geheel negatief-positieve structuur van de taal raken beide partijen vastgebakken aan wat ze als de enige ethische mogelijkheid beschouwen. Zoals Hampden-Turner opmerkt, leidt deze situatie tot diverse problemen. Aangezien geen overeenstemming kan worden bereikt over de premissen - en omdat beide partijen zich bedreigd voelen door de ander en zichzelf niet kunnen zien zoals de ander hen ziet - kan er geen echte interactie en communicatie plaatsvinden. Het is dan onvermijdelijk dat beide partijen blind blijven voor het gezichtspunt van de ander. Omdat beide ideeënstelsels een gesloten geheel vormen, gaan beide partijen steeds meer beseffen dat hun eigen theorieën niet al te goed volgen en verklaren wat er in werkelijkheid gebeurt. Beide partijen worden steeds sterker bedreigd doordat ze met hun ethische plattegrond de realiteiten steeds minder goed kunnen voorspellen. Deze frustratie is vaak aanleiding voor de behoefte om de “plattegrond zelf” te vereren, dat wil zeggen de plattegrond zelf heilig te maken terwijl men de realiteit ontkent. Feedback, leren, zich aanpassen en transformatie zijn alle bij voorbaat uitgesloten.

Met de plattegrond wordt bedoeld een verbeelding van de werkelijkheid, een vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid, een sjabloon. De plattegrond wordt voor reëler gehouden dan de werkelijkheid. Men reageert en handelt vanuit de plattegrond en is blind voor alles in de realiteit wat anders blijkt dan de plattegrond. De plattegrond staat vast, voor eeuwig lijkt het. De werkelijkheid verandert voortdurend. Wie op de plattegrond blijft vertrouwen verdwaalt na verloop van tijd hopeloos. En heeft het zelf niet door.
Bij hen die in plattegronden geloven helpt redeneren en argumenteren niet meer. Feiten die met de plattegrond in tegenspraak zijn worden genegeerd. De waarheid staat vast. En die waarheid is onjuist. Vertel dat maar eens aan degene die in de plattegrond gelooft.

Tags: , , , ,

Comments are closed.