Populisme = rationalisme = escapisme

William James is de grondlegger van het pragmatisme. Hij vergelijkt rationalisten en pragmatici. Hij voert daarbij de “ultra-abstractionist” op als overtreffende trap van de rationalist.

Your typical ultra-abstractionist fairly shudders at concreteness: other things equal, he positively prefers the pale and spectral. If the two universes were offered, he would always choose the skinny outline rather than the rich thicket of reality. It is so much purer, clearer, nobler.

De rationalist isoleert kleine stukjes werkelijkheid uit de realiteit. Door met plukjes waarheid te werken, maakt de rationalist de wereld begrijpelijk. Alleen, hij begrijpt een wereld die geïsoleerd is uit de werkelijkheid en die dus nadrukkelijk niet de werkelijkheid is.

Rationalisme is daarmee een vorm van escapisme!

Elke theorie is in mindere of meerdere mate rationalistisch. Elke theorie die de complexiteit van de werkelijkheid ontkent en haar simpel voorstelt is een vorm van escapisme. Populisten werken altijd met theorieën die de werkelijkheid versimpelen. Elk populisme is escapisme.
Populisme is in die zin rationalistisch dat zij onderdelen van de werkelijkheid isoleert en daar theorieën op baseert. En oplossingen! Oplossingen die gebaseerd zijn op geïsoleerde deeltjes van de werkelijkheid. Oplossingen die dus zijn gebaseerd op foute veronderstellingen.

Er wordt weleens gesteld dat populisten fact free politics bedrijven. Dat zij slechts reageren op gevoelens van onbehagen die breed in de samenleving leven. Maar populisten stellen ook allerlei maatregelen voor, die zij wel degelijk voorzien van argumenten. Manke argumenten. Ze hanteren ultra-abstracte rationalisaties.

Populisme appelleert aan onderbuikgevoelens in de samenleving. Populisten werken echter niet alleen met die gevoelens, maar ook met theorieën, rationalisaties die de door hen gewenste maatregelen moeten rechtvaardigen.

Populisten zijn de eigentijdse ultra-abstrationisten. Populisten en hun aanhangers stellen vaak met grote woorden dat zij als enigen durven te benoemen waar het werkelijk op staat. Desondanks, of juist daardoor, zullen zij nooit iets oplossen. Hun rationalisme maakt hen tot escapisten.
Escapisme is vluchten voor de realiteit. Escapisme pakt niets aan. Genomen maatregelen leiden niet tot het bedoelde effect, tenzij op basis van toeval.
Iedere maatregel heeft wel altijd andere, onbedoelde, effecten. Onvoorspelbare. Wie daar veel goeds van verwacht is een dromer.

Beware!

Want:

populisme = rationaliisme
rationalisme = escapisme
ergo
populisme = escapisme

Tags: , , , , , ,

Comments are closed.