Posts Tagged ‘robuustheid’

Boekbespreking: Onveranderbaarheid van organisaties

zaterdag, september 26th, 2015

de-onveranderbaarheid

In “Onveranderbaarheid van organisaties” behandelen Van Oss en Van ’t Hek weerbarstige zaken die spelen bij organisatieverandering. Hierna een beknopte samenvatting.

Robuustheid
Organisaties ontwikkelen in de loop van de tijd robuustheid, dit betekent dat sommige aspecten van organisaties onveranderbaar worden. Hierna enkele noties die de auteurs naar voren brengen.

• In organisaties ontstaan in de loop van de tijd vanzelfsprekendheden en geautomatiseerde gewoonten.
• In organisaties is sprake van betekeniseilanden. Dat zijn plekken waar in interactie een soort samenlevingsvorm is ontstaan. Zaken werken slecht als het ene betekeniseiland procedures voor een andere betekeniseiland, dat de procedures moet gaan uitvoeren, gaat opstellen.
• Ook de “gestolde kennis” in organisaties draagt bij aan hun onveranderbaarheid. “Daarnaast is afleren moeilijker dan leren. En afleren van iets waarvan je niet precies weet hoe het in elkaar zit al helemaal.
• Machtspatronen zijn eveneens bepalend voor gedrag in organisaties.

Robuustheid is gezond voor een organisatie. Als een organisatie te robuust is (inert) of juist te weinig robuust (koersloos bewegend), dan gaat dat ten kosten van de effectiviteit. Lees ook mijn tekst “Dynamiseren en stabiliseren”.
http://www.markensteijn.com/index.php/management/133-dynamiseren-en-stabiliseren

Hoe robuuster een systeem, hoe moeilijker verandering is te realiseren. Bij een veranderinterventie wordt datgene wat voor betrokkenen logisch en vanzelfsprekend is ter discussie gesteld. Dat maakt verandering niet gemakkelijk. Het simpele veranderidee botst met de veel complexere werkelijkheid van de organisatie. De organisatie vertoont taaiheid.

Taaiheid
Waar robuustheid een vermogen en eigenschap van het systeem is, is taaiheid een reactie van het systeem op verandering”.

Wanneer oude patronen ingebakken zijn, dan kan een organisatie nadat veranderingen gerealiseerd zijn zomaar “terugveren” naar de oude situatie zodra de veranderacties zijn gestopt. Als de veranderingen al niet “gesmoord” worden in de waan van alledag. Calculerende medewerkers doen daarbij weliswaar mee met een verandering, maar niet meer dan nodig is om te mogen blijven.
Soms treedt echt verandering op en wordt dit effect toegeschreven aan de veranderactiviteiten. Of dat echt te bewijzen is, dat is maar de vraag. De veranderingen kunnen net zo goed zijn ontstaan uit toeval.
Taaiheid heeft een functie. Soms kunnen door veranderingen zeer waardevolle mechanismen worden vernietigd.

Waar het wegnemen van weerstand zich meestal richt op het wegnemen van zorgen bij mensen en hen laten meebewegen met de verandering, zijn wij van mening dat taaiheid vraagt om een analyse van de verandering en waar die mogelijk iets stuk dreigt te maken dat van substantieel belang is voor de organisatie.

Nog een interessante observatie. Het potentieel van medewerkers wordt op individueel niveau soms over- of onderschat. Er wordt bij de veranderaanpak vaak nauwelijks rekening mee gehouden.

Het boek eindigt als volgt:

We krijgen steeds mee begrip voor de organisatie en haar bewoners die zich teweerstellen tegen aantasting, verloedering, destructie, onbenul, veranderwoede. En we krijgen er steeds meer oog voor dat het een zegen is dat organisaties niet alles aan zich laten veranderen. Die onveranderbaarheid is een kracht. De robuustheid is het verleden, en daardoor de toekomst. En waar we als veranderaar mee geconfronteerd worden, dat wat we in dit boek als taaiheid omschreven hebben, is juist de vitaliteit, de kracht, de waarde van de organisatie. Gelukkig mislukken zoveel veranderingen!

Het is mij uit het hart gegrepen!

sterren-3

Dit boek bij managementboek.nl en bij bol.com.

Antifragile

zaterdag, maart 16th, 2013

antifragile

Hoe moet je een boek als Antifragile recht doen in het beperkte kader van een blog? Ik heb hier al meerdere boeken van Taleb besproken. In Antifragile komt alles samen. De andere boeken (lees de boekbesprekingen van Fooled by Randomness, The Black Swan en Over Robuustheid) zijn als het ware voorbodes van of voorstudies voor dit boek. In Antifragile komt, zoals gezegd, alles bij elkaar.

Taleb onderscheidt fragiele, robuuste en antifragiele systemen. Fragiele systemen zijn zeer gevoelig voor verstoringen. Een kleine verstoring kan leiden tot de ineenstorting van zo’n systeem. Dat kleine fragiele vaasje van dun glas breekt al in duizend stukken als het van een kleine hoogte valt. Robuuste systemen kunnen wel een stootje hebben. Tegen die dikke betonnen muur kan je best een keer aanrijden met je auto, de muur overleeft het wel, jij en de auto mogelijk niet. Antifragiel zijn die systemen die sterker/beter worden van een verstoring. Wij zelf worden effectiever in het omgaan met het onverwachte naarmate we meer onverwachte zaken hebben meegemaakt.
Fragiele systemen houden van rust, antifragiele systemen varen wel bij wanorde, robuuste systemen zijn vrij onverschillig tegenover onrust.

Fragiele en antifragiele systemen zijn asymmetrisch, een kleine verstoring kan heftige gevolgen hebben. Bij fragiele systemen zijn die gevolgen negatief, bij antifragiele systemen zijn de gevolgen positief.

Veel systemen zijn gebaat bij een bepaalde mate van “normale” verstoringen. Systemen die een “normale” volatiliteit (beweeglijkheid) vertonen zijn beter in staat om schokken op te vangen, dan systemen waarin de volatiliteit tot bijna nul is gereduceerd. De menselijke neiging is om volatiliteit te bestrijden, met ernstige gevolgen.

We have been fragilizing the economy, our health, political life, education, almost everything … by suppressing randomness and volatility.

Het proberen te onderdrukken van volatiliteit leidt soms tot iatrogenics. Vernoemd naar doctoren die altijd een behandeling voorschrijven, ook wanneer ze beter niets zouden kunnen doen. Niet dat Taleb tegen iedere vorm van interventie is. Nee, als er iets ernstigs aan de hand is, dan moet je ingrijpen. Alleen in heel veel gevallen is ingrijpen helemaal niet nodig. Laat dat dan ook, je maakt er systemen alleen maar fragieler van. Het valt soms niet mee om niets te doen. Niets doen is onzichtbaar, applaus krijg je er niet voor.

Acts of omission, not doing something, are not considered acts and do not appear to be part of one’s mission.

Het fragiele kan vele kleine schokjes aan, terwijl een grote schok dodelijk is. Het antifragiele wordt sterker naarmate er meer verstoringen zijn.

Taleb besteedt veel aandacht aan het nut van verstoringen. Hierna een voorbeeld.

Indeed, confusing people a little bit is beneficial—it is good for you and good for them. For an application of the point in daily life, imagine someone extremely punctual and predictable who comes home at exactly six o’clock every day for fifteen years. You can use his arrival to set your watch. The fellow will cause his family anxiety if he is barely a few minutes late. Someone with a slightly more volatile—hence unpredictable—schedule, with, say, a half-hour variation, won’t do so.
Variations also act as purges. Small forest fires periodically cleanse the system of the most flammable material, so this does not have the opportunity to accumulate. Systematically preventing forest fires from taking place “to be safe” makes the big one much worse. For similar reasons, stability is not good for the economy: firms become very weak during long periods of steady prosperity devoid of setbacks, and hidden vulnerabilities accumulate silently under the surface—so delaying crises is not a very good idea. Likewise, absence of fluctuations in the market causes hidden risks to accumulate with impunity. The longer one goes without a market trauma, the worse the damage when commotion occurs.

Omdat onverwachte gebeurtenissen vaak onzichtbaar zijn, omdat we ze bijvoorbeeld nog nooit hebben meegemaakt kan de wereld er rooskleuriger uitzien dan gerechtvaardigd omdat we de zogenaamde black swans missen, of zwarter dan nodig is omdat we positieve onverwachte gebeurtenissen evengoed kunnen missen.

Het antifragiele in ons ervarings- en kennisdomein is ook gezond voor ons mensen. Leren en lezen we dingen die buiten ons vakgebied liggen dan leren we ook anders tegen de werkelijkheid aan te kijken. Dan leren we omgaan met ambiguïteit, dan worden we minder door het onverwachte overvallen en dan zijn we in staat er constructief op te reageren in plaats van te vervallen in inertie.

Asymmetrie bepaalt onze tolerantie voor de negatieve effecten van allerlei controles. De kans op een terroristische aanslag op een willekeurige vlucht of een groot ongeval bij een kerncentrale zijn minimaal, maar omdat de impact voor ons zo enorm is aanvaarden we allerlei controles die tijd en geld kosten.

Gewoonten, de manier van problemen aanpakken en dergelijke zijn vaak erg aan modes onderhevig. Taleb wijst er op dat het feit dat iets al heel lang is zoals het is en weinig aan verandering onderhevig is, er op wijst dat het ook nog een lang leven beschoren is.

If something that makes no sense to you (say, religion—if you are an atheist—or some age-old habit or practice called irrational); if that something has been around for a very, very long time, then, irrational or not, you can expect it to stick around much longer, and outlive those who call for its demise.

Wie op basis van deze korte bespreking niet overtuigd is van de juistheid van een aantal hierboven aangehaalde denkbeelden van Taleb, raad ik aan het boek te lezen. Het verandert je kijk op de werkelijkheid. Na lezing herken je opeens in heel veel verschijnselen de mechanismen die Taleb in Antifragile beschrijft.

Taleb behandelt veel met analogieën, daardoor maakt hij zaken soms slechts aannemelijk. Ze worden niet altijd bewezen en of beargumenteerd.
In de laatste hoofdstukken van het boek dwaalt Taleb wat af van zijn onderwerp, hij vervalt in niet onderbouwde meningen. Waar hij anderen verwijt meningen zonder bewijs op te voeren als kennis, geeft hij in dit deel van het boek zelf ook meningen zonder bewijs. Jammer.
Het eind van het boek klinkt wat te rancuneus en mist de overtuigingskracht die de rest van zijn werk en dit boek wel kenmerkt.

Overigens is het geen wonder dat Taleb soms matige kritieken krijgt. Hij schoffeert de journalistiek namelijk behoorlijk. Hetzelfde geldt voor de wetenschap. Hij heeft een punt dat de wetenschap weinig ontdekkingen voortbrengt. Ik zelf twijfel ook nogal eens aan de relevantie van veel wetenschapsbedrijving. Maar, de toon waarop hij er over schrijft is nogal laatdunkend. Net als over scholing in het algemeen trouwens.

Evengoed is Antifragile een boek dat mij van begin tot eind heeft geboeid. Het bevat een rijkdom aan verhalen, voorbeelden en ideeën. Wat mij betreft: een absolute aanrader!

5 sterren! Om het maar eens op populaire wijze uit te drukken.
5 sterren

Nassim Nicholas Taleb, Antifragile, Random House, 2012. Dit boek bij managementboek.nl en bol.com.

Over robuustheid

woensdag, februari 13th, 2013

over robuustheid talebIn Over robuustheid gaat Taleb verder in op zijn ideeën uit De Zwarte Zwaan.

Natuur en robuustheid
Taleb kijkt naar de natuur en ziet daar robuustheid. Levende wezens vertonen manifestaties van redundantie. Wijzelf hebben twee ogen, twee oren, twee longen, twee nieren en we hebben organen die de functie van organen over kunnen nemen wanneer die eerste organen uitvallen. Taleb ontdekt dat in de natuur variatie en toeval belangrijk zijn voor het overleven van organismen en van systemen. Het maakt de natuur als geheel en organismen afzonderlijk robuust. Robuustheid is een oplossing voor de wereld om zich te wapenen tegen de gevolgen van optredende Zwarte Zwanen. Zwarte Zwanen zijn totaal onverwachte gebeurtenissen met een enorme impact.

Ervaringen Taleb en het vierde kwadrant
Taleb beschrijft ook wat hem allemaal is overkomen na het uitbrengen van De Zwarte Zwaan. Hij behandelt de gedachtenkronkels van tegenstanders en hij geeft inzicht in de weerstand die hij ondervindt. Onder andere van statistici. Tegenover die groep heeft hij zijn verhaal aangepast. Hij vertelt hen niet meer dat hun inzichten niet kloppen, maar verdeeld vraagstukken in vier kwadranten. Met dit schema als basis stelt hij dat bestaande statistische inzichten en methoden prima geschikt zijn voor drie van de vier kwadranten, maar dat ze in het vierde kwadrant tekortschieten. Ook onze intuïtie schiet tekort in het vierde kwadrant.

De kwadranten ontstaan door Mediocristan (een wereld waarin zwarte zwanen geen rol spelen) en Extremistan (een wereld waarin zwarte zwanen wel een rol spelen) aan de ene kant uit te zetten en “eenvoudige resultaten” en “complexe resultaten” aan de andere kant. Het vierde kwadrant is het “Zwarte-zwaandomein” waar Extremisten en complexe resultaten bij elkaar komen.

div-042-vierde-kwadrant

Andere onderwerpen
Taleb heeft ervaren dat zeer systeemgerichte mensen, die leiden aan of neigen naar Asperger, zeer veel moeite hebben met ambiguïteit. Ambiguïteit is eigen aan de wereld van het vierde kwadrant.
Taleb heeft het verder nog over wandelen, sport, het begrijpen van boodschappen en het “nuttigste probleem in de geschiedenis van de moderne filosofie”. Hierin behandelt hij uitgebreid het gebied waarin wij worden gedupeerd door wat we niet weten.

Slot
Taleb is zeer leesbaar en vrijwel steeds boeiend. En, als hij vreest niet boeiend te zijn (bijvoorbeeld als er voor leken erg theoretische stukken komen) verontschuldigd hij zich daar vooraf al over.
Dus: weer een prettig boek om te lezen en om over na te denken.

Dit boek bij managementboek.nl en bij bol.com.