Posts Tagged ‘wetenschap’

De managementfarce

woensdag, december 27th, 2017

mgt-581-niet-valide-logica-mgt

Veel ideeën over management wordt een legitimatie meegegeven door te verwijzen naar “wetenschappelijk” onderzoek. Taylor zette daarvoor begin vorige eeuw de toon met zijn Scientific management. In De Managementmythe maakt Matthew Stewart daar gehakt van. Net als van het wetenschappelijke karakter van werken van Mayol, McGregor, Ansoff, Porter en Peters & Waterman, overigens.

lees-verder

De goeroes en Popper

zaterdag, januari 9th, 2016

citaat-popperHet bovenstaande citaat uit “De groei van kennis” van Popper heeft nogal wat implicaties voor veel managementtheorieën. Organisaties zijn uiterst complexe entiteiten die bevolkt zijn met vele actoren die allemaal anders zijn. Of, anders gezegd, er zijn geen twee mensen in een organisatie gelijk, al die mensen zijn verbonden doordat ze werken voor iets gezamenlijks. Als er geen twee mensen gelijk zijn, dan zullen die mensen anders reageren op prikkels uit hun omgeving. Ze zullen niet allemaal verschillend reageren op dezelfde prikkel, maar de kans dat alle mensen hetzelfde reageren is uiterst gering. Bij grote aantallen mensen is die kans zelfs nihil.

Er zijn, zoals gezegd, geen twee mensen in een organisatie gelijk, dit impliceert dat bij iedere managementhandeling het vrijwel onmogelijk is dat alle mensen die effecten van een dergelijke handeling ervaren hetzelfde zullen reageren.

Veel managementtheorieën bestaan uit “to do’s”. De teneur is daarbij “doe …, want dan zal … Waarbij uiteraard altijd een positief effect volgt.

Wel, dat laatste is dus niet rationeel conform Poppers ideeën. Een theorie krijgt bij Popper pas een karakter van waarheid, als en zolang je er niet in slaagt die theorie te falsifiëren. En heel veel managementtheorieën zijn juist erg makkelijk te falsifiëren. Immers, door de enorme diversiteit aan actoren binnen een organisatie, zal er bij iedere “doe dit” altijd wel iemand zijn waarbij het beoogde effect niet optreedt. Daarmee is de theorie gefalsifieerd.

Nou stelt Popper elders weliswaar dat iedere theorie ondanks dat deze is gefalsifieerd nog steeds een geschikt werkingsgebied kan hebben. Maar, dat neemt niet weg, dat veel managementtheorieën een veel grotere broek aantrekken dan wetenschappelijk aanvaardbaar is.

Het is goed om dit in het achterhoofd te houden bij het lezen van managementgoeroes. Wat zij schrijven is zelden wetenschappelijk te staven!

De groei van kennis” bij bol.com.

Naïef

zaterdag, januari 11th, 2014

Hoe naïef leken de ideeën van de fysici uit het midden van de negentiende eeuw nu voor Strum, de opvattingen van Helmholz, die de taak van de natuurwetenschap terugbracht tot de studie van de krachten van aantrekking en afstoting, die uitsluitend van afstand afhingen. Het energieveld, de ziel van de materie! De eenheid van de golf van energie en het materiële deeltje… De korrelige structuur van het licht… was het een stortregen van lichtdruppeltjes of een bliksemsnelle golf?
Bron: Leven & Lot, Vasili Grossman

Dit is voor de “wetenschap” van het management niet anders. We kijken altijd enigszins meewarig terug op kennis uit het verleden.

Lees ook: Kennis is consensus, en veelal achterhaald.

Survival of the fittest ideas

donderdag, juli 11th, 2013

De praktische waarde van wetenschappelijk werk is vaak erg klein. Nieuwe inzichten kunnen slechts met grote inspanningen en omzichtigheid bewezen worden. Als er op die manier nieuwe “waarheden”ontstaan, dan blijken ze vaak na verloop van tijd weer falsifieerbaar. Voor alle dagelijkse problemen en probleempjes is de wetenschap onbruikbaar en ook voor toekomstvoorspellingen is de wetenschap vaak niet erg van nut. Taleb geeft de volgende noties over wat belangrijk is om de toekomst te begrijpen.

To understand the future, you do not need technoautistic jargon, obsession with “killer apps,” these sort of things. You just need the following: some respect for the past, some curiosity about the historical record, a hunger for the wisdom of the elders, and a grasp of the notion of “heuristics,” these often unwritten rules of thumb that are so determining of survival. In other words, you will be forced to give weight to things that have been around, things that have survived.

Dat laatste is interessant. Taleb beschouwt ideeën en gedrag op hun bruikbaarheid, hun geschiktheid. De beste ideeën en gedrag overleven. Die overlevende zaken zijn, volgens Taleb, de ideeën en het gedrag die je het hoogst moet waarderen. Hij gaat nog verder:

If something that makes no sense to you (say, religion—if you are an atheist—or some age-old habit or practice called irrational); if that something has been around for a very, very long time, then, irrational or not, you can expect it to stick around much longer, and outlive those who call for its demise.

Als iets er al heel lang is, dan moet het wel heel nuttig voor ons zijn, zo is de impliciete gedachtengang die hier achter ligt. Dat is niet geheel juist.
Sommige mutaties houden stand omdat ze geen evolutionair nadeel hebben. Ze hebben geen voordeel, maar ook geen nadeel. In dat geval kunnen ze ook heel lang voortbestaan. Ofwel: duidelijk is dat dingen die al heel lang voortbestaan in ieder geval evolutionair geen nadeel opleveren. Dat wil nog niet zeggen dat ze een voordeel hebben.

Bron citaten: Antifragile, Nassim Nicholas Taleb.
Boekbespreking Antifragile.

Wetenschap en werkelijkheid

dinsdag, juni 4th, 2013

Wetenschap en de werkelijkheid zijn fors uit elkaar gegroeid. Het tempo van verandering in onze dagelijkse realiteit kan niet worden bijgehouden door de wetenschap. Een wetenschappelijk betrouwbare uitspraak over een deeltje van de werkelijkheid vraagt veel onderzoek en onderzoek kost tijd. Het resultaat is dat de wetenschap altijd uitspraken doet over het verleden.

Ideeën die er toe doen ontstaan tegenwoordig buiten de wetenschap. Het is niet langer de wetenschap die betekenis verleent aan de werkelijkheid, maar het is de werkelijkheid zelf waaraan betekenis wordt ontleend.
De wereld rollebolt al veranderend verder. De wetenschap neemt daar niet aan deel, maar behoudt haar bedaagde tempo. De wetenschap loopt dus achter.

Door het tempo van veranderingen in de werkelijkheid en het gegeven dat de wetenschap hier geen betekenis meer aan verleent heeft ertoe geleid dat het handelen is losgeslagen van het diepere denken. Iedereen interpreteert de werkelijkheid op basis van snelle aannames, zonder de tijd te kunnen nemen voor toetsing. Aannames komen vaak te snel tot stand, zijn eventjes interessant en worden daarna weer snel vergeten. De gevolgen van die aannames gaan via ons handelen weer deel uitmaken van de werkelijkheid. Over dat handelen doen wij weer aannames, waarop we weer… Enzovoorts.

De werkelijkheid is een foutenfestival geworden. Al die fouten leiden tot reacties. Al die reacties, de aannames en het daarop volgende handelen bevorderen weer de snelheid van de veranderingen in de werkelijkheid.
Het tempo van veranderingen is intussen zo hoog geworden dat het niet meer mogelijk is daar nog gefundeerd mee om te gaan. De intelligentie van ons handelen is bijzonder laag geworden. Alles is waan geworden!
Blijft ons nog iets anders over dan te leven bij de waan van de dag?!

The Birth of Plenty

zaterdag, april 14th, 2012

bernstein-the-birth-of-plentyGelezen: William J. Bernstein, The Birth of Plenty, McGraw-Hill, 2004

In “The Birth of Plenty” schetst Bernstein hoe de welvaart in het westen is ontstaan, welke zaken welvaart in andere delen van de wereld tegenhouden, de relatie tussen welvaart en democratie, enzovoort. En passant doet Bernstein de geschiedenis van de wetenschap ook nog uit de doeken.
Het boek biedt een geschiedenisles waarin wij Nederlanders een zeer voorname rol spelen. Ik moet het toegeven, dat vervult mij met trots. Het is een boek dat veel verklaringen geeft. Het maakt duidelijk waarom de ontwikkeling in de Arabische en de Afrikaanse wereld zo moeizaam van de grond komt. Het verklaart ook waarom de pogingen van vooral de USA om democratie via (of na) militaire ingrepen in andere landen te implementeren is gedoemd tot mislukken.

Bernstein beschrijft zeer overtuigend dat er aan vier voorwaarden moet worden voldaan, wil er sprake zijn van grote, brede en langdurige economische groei. Die vier voorwaarden zijn:
• De waarborg op eigendomsrechten, zowel fysiek, als intellectueel en persoonlijk;
• De aanwezigheid van rationele wetenschappelijkheid, met name van methodieken om de wereld te onderzoeken en te interpreteren;
• De aanwezigheid van goedkoop kapitaal dat gemakkelijk beschikbaar kan worden gesteld om nieuwe uitvindingen te ontwikkelen en te produceren;
• De aanwezigheid van infrastructuur voor communicatie en voor snel transport van mensen en goederen.

Holland komt in beeld als de eerste plaats waar in de geschiedenis aan deze voorwaarden werd voldaan. Vanuit Holland werden de instituties en ideeën die hiermee samenhangen geëxporteerd naar Engeland en later weer naar de nieuwe wereld.
Holland en Engeland waren de eerste “service states”. Staten die zorgden voor de randvoorwaarden waaronder welvaart kon ontspruiten.

Eigendomsrecht
Voor een deel lijken de vier voorwaarden voor ons in onze tijd zo vanzelfsprekend dat we de bijzonderheid ervan niet meer op waarde schatten. Nou, eigendomsrecht voor iedereen is heel lang niet zo vanzelfsprekend geweest. Het recht van de sterkste gold, heersers heersten absoluut over hun onderdanen en doen dat op te veel plekken op aarde nog altijd. In het Ottomaanse rijk kon de sultan volledig beschikken over zijn onderdanen, hij kon hen het leven, de vrijheid en hun bezittingen ontnemen zoals hem dat uitkwam. Niemand anders in dat rijk had dezelfde rechten. Het kon iedereen overkomen dat hij vandaag kwijt was wat hij gisteren nog had. En, betoogt Bernstein, wie zal er dan meer produceren dat zijn dagelijkse behoeften ontstijgt. Word je welvarend, dan kan het je zo weer worden ontnomen. Kortom, elke motief om tot meer productiviteit te komen wordt ontmoedigd.

Wetenschap
De wil en het vermogen om vaststaande denkbeelden ter discussie te stellen is essentieel om steeds opnieuw tot innovatie te komen. Nieuwsgierigheid en het vermogen en de mogelijkheid om vaststaande beelden ter discussie te stellen leiden tot nieuwe denkbeelden, tot uitvindingen en tot nieuwe productiviteit en welvaart.
Landen waar de vrijheid (van meningsuiting) en de tolerantie tegenover andersdenkenden laag is, zullen altijd moeite hebben om de welvaart van vrijere landen bij te houden.

Kapitaal
Ook waar het de beschikbaarheid van geld betreft,geldt dat we verworvenheden voor vanzelfsprekend houden. Tegenwoordig kan iedereen een aandeel in een bedrijf nemen, zonder dat hij persoonlijk aansprakelijk kan worden gehouden. Er zijn tijden geweest waarin mensen aangesproken werden op de schulden van een failliet bedrijf. Ondanks dat ze slechts een klein aandeel in dat bedrijf bezaten werden ze tot de bedelstaf gebracht, omdat schuldeisers van het bedrijf iedere mede-eigenaar konden aanspreken voor de volledige schuld. Het behoeft weinig betoog dat in zo’n situatie bedrijven, zeker de meer risicovolle, niet gemakkelijk aan kapitaal konden komen.

Infrastructuur
Infrastructuur is de olie van de welvaart. Zonder goede infrastructuur, is het onmogelijk om mensen en goederen snel te verplaatsen. En dat belemmert de economische ontwikkeling gigantisch. In dat opzicht had het platte Nederland met zijn vele bevaarbare waterwegen een natuurlijk voordeel boven andere landen.

Democratie
Hierna nog een paar bevindingen van Bernstein over de relatie tussen welvaart, democratie en macht.

Bernstein toont op basis van onderzoek aan dat welvaart niet zomaar tot meer geluk leidt. Welvaart versterkt wel de democratie. Niet andersom.

Overigens leiden de genoemde voorwaarden voor welvaart ook tot meer (militaire) macht. Wie goedkoop veel kan produceren, kan ook goedkoop veel wapens produceren. Bovendien is de wil om de welvaart te beschermen breed aanwezig. Strijd gaat in die gevallen niet om de belangen van enkele machthebbers, maar om het belang van iedereen.
Bernstein constateert vervolgens wel dat hoe welvarender een land, hoe groter de weerstand is tegen slachtoffers van militair geweld in de eigen gelederen.

Slot
Bernstein heeft een rijk boek geproduceerd. Het biedt veel stof die iedereen zou moeten kennen. Veel stof tot nadenken biedt het ook.
Bernstein maakt geschiedenis levendig. Niet alleen omdat de geschiedenis in relatie wordt gebracht met het heden, daarmee maakt hij geschiedenis relevant, maar ook omdat er veel uit valt te leren voor heden en toekomst.

Een echte aanrader!

Dit boek op Bol.com

Ook wetenschap is telbaar. Of…?

dinsdag, november 16th, 2010

Uit de NRC van vandaag, 16 november 2010, het onderstaande stukje. Het artikel is van Warna Oosterbaan, titel: Wat er sneuvelt in de harde publicatiestrijd.
nrc_20101116_011_article7-stukje